                                                                                             Wsie wchodzące w skład parafii.

       Zwykle w dokumencie erekcyjnym nowej parafii zakreślone były jej granice oraz wyliczone miejscowości, tworzące nową wspólnotę
parafialną. Ponieważ dla parafii Dzierzgowo nie zachował się taki dokument, trudno ustalić pierwotny teren nowopowstałej parafii, trudno też
z całą pewnością powiedzieć, które wsie wchodziły w jej skład.
Najstarszy zapis na ten temat pochodzi z 1609 roku. Jest to protokół wizyty generalnej, odbytej z polecenia biskupa płockiego, Marcina
Szyszkowskiego. Według tego spisu, do parafii poza wsią kościelną Dzierzgowem należało 13 następujących miejscowości:
Brzozowo, Cichowo, Chościwka, Czary, Dzierzgówko, Kamień, Krery, Łęk, Maje, Międzyleś, Szpaki, Szumsk, Żabokliki.        Z biegiem lat,
kiedy ludności przybywało, powstawały nowe miejscowości a wskutek podziałów wsi, z macierzystej powstawały przysiółki,
które z czasem usamodzielniały się.
Spis, dokonany podczas wizytacji odbytej w 1763 roku podawał już 38 wsi, wchodzących w skład parafii dzierzgowskiej. Była to wieś kościelna
Dzierzgowo, następnie Brzozowo Stare, Brzozowo Nowe, Choręże, Cichowo, Choszczewka, Czary, Dzierzgówko, Dobrogosty, Dąbrówka,
Grzymki, Jedwasy, Kurki, Kęsocha, Kiernozy, Kamień, Krery, Kitki, Łączyno Stare, Łączyno Nowe, Łęk, Maje, Międzyleś, Ożumiech,
Przedbory, Pęcherze, Pobodze, Ruda, Skoczki, Szumsk, Szpaki, Umiotki, Utraty, Wydrzywylk, Wasiły, Wólka, Żaboklik Biskupy, Żaboklik
Wielki.
       Dość ciekawy zapis podał protokół wizytacji odbytej w 1782 r. Poza wyliczeniem wsi, należących do parafii dzierzgowskiej jest tam jeszcze
wskazana przynależność dziedziczna lub też stwierdzenie, czy dana wieś była w owym czasie wsią szlachecką. Daje to pogląd i podstawę do
stwierdzenia, że ogromną większość mieszkańców parafii stanowiła drobna szlachta osiadła we wsiach oraz dziedzice, którzy byli
właścicielami poszczególnych wsi. W niektórych wsiach mieszkali wolni - włościanie oraz poddani.
I tak, zgodnie z wyżej wymienionym zapisem z 1782 roku kościelna wieś Dzierzgowo była wsią dziedziczną, w której mieszkali także wolni
chłopi i ludność poddana. Wieś Dzierzgówko była w posiadaniu zastawnym Franciszka Karskiego, wsie Szumsk, Krery i Ruda były wsiami
dziedzicznymi Leona Duczymińskiego, podstolego ciechanowskiego, Wieś Szpaki była w tym czasie w posiadaniu zastawnym Seweryna
Smoleńskiego, wieś Kitki była wsią dziedziczną Jędrzeja Zaborowskiego, wieś Dobrogosty była dziedziczną wsią Adama Tańskiego, Pobodze
były dziedziczną wsią Stanisława Długokęckiego, Brzozowo Nowe i Czary były wsiami dziedzicznymi Brzozowskich zaś Brzozowo Stare,
Wólka, Utraty i Dąbrówka były wsiami Szydłowskiego, chorążego ciechanowskiego a Choszczewka należała do Aleksandra Pożaryskiego.
Wsiami szlacheckimi były: Pęcherze, Maje, Łęk, Międzyleś, Cichowo, Ożumiech, Żabokliki, Kamień, Skoczki, Grzymki, Wydrzywilk, Kierno
zy, Umiotki, Jadwoszy, Przedbory, Chorąże i Kęsocha.
Kurki i Wasiły były także wsiami dziedzicznymi, chociaż nie wiadomo, kto był ich właścicielem.        Spore zmiany, związane z
rozbudowaniem niektórych wsi zaszły w latach następnych. Stwierdzała to między innymi wizyta parafii
dzierzgowskiej, odbyta w 1817 roku, która wyliczała 40 miejscowości. Były to wsie: Dzierzgowo, Budy Szpakowskie, Brzozowo Łęg, Brzozowo
Utraty, Brzozowo Stare, Brzozowo Nowe, Brzozowo Czary, Brzozowo Maje, Cichowo, Choszczewka, Dobrogosty, Dąbrówka, Dzierzgówko,
Kitki, Krery, Kamień, Łączyno Stare, Łączyno Nowe, Międzyleś, Ożumiech, Ruda, Sosnówka, Szpaki, Szumsk, Stegna, Tańsk Pobodze,
Tańsk Pęcherze, Tańsk Kęsocha, Tańsk Chorąże, Tańsk Przedbory, Tańsk Grzymki, Tańsk Kiernozy, Tańsk Umiotki, Tańsk Skoczki, Tańsk
Wydrzywilk, Tańsk Kurki, Tańsk Wasiły, Wólka Brzozowska, Zaboklik Wielki, Zaboklik Mały.
Pod koniec XIX wieku, mianowicie w 1896 roku katalog diecezji płockiej podał, że do parafii należały wsie:
Barak - Brzozowski, Brzozowo - Łęg, Brzozowo Nowe, Brzozowo Stare, Brzozowo Czary, Brzozowo Dąbrówka, Brzozowo Maje, Brzozowo
Utraty, Choszczewka, Chorąże Tańsk, Cichowo, Dobrogosty, Tańsk, Dzierzgowo, Dzierzgówko, Grzymki Tańsk, Kamień, Kitki, Kęsocha
Tańsk, Kiernozy Tańsk, Łączyno Stare, Łączyno Nowe, Międzyleś, Ożumiech, Pobodze Tańsk, Przedbory Tańsk, Ruda, Sosnówka, Stegna,
Szpaki, Szumsk, Umiotki Tańsk, Wasiły, Wólka Brzozowska, Wydrzywilk Tańsk, Zabokliki Wielkie.
Wymienione były nadto dwa przysióki: Dzierzgowo - Cegielne i Szumska Cegielnia.
        Obecnie do parafii należą następujące wsie: Brzozowo Nowe, Brzozowo Łęg, Brzozowo Stare, Brzozowo Utraty, Cichowo, Choszczewka,
Chorąże, Czary, Dąbrówka, Dobrogosty, Dzierzgowo, Dzierzgówek, Grzymki, Kamień, Kęsocha, Krery, Kiernozy, Kitki, Kurki, Łączyno
Nowe, Łączyno Stare, Maje, Międzyleś, Ożumiech, Pęcherze, Pobodze, Przedbory, Ruda, Szpaki, Stegna, Szumsk, Umiotki, Wasiły,
Wydrzywilk, Żaboklik.
       Jak widać z powyższego opisu, wsie pojawiały się i znikały lub zmieniały nazwę. Aby łatwiej zorientować się w tych zmianach,
sporządziłem poniższe zestawienie: